logo_ogrody_jednokolorowe

Rezydencje magnackie – zamki i pałace, a także siedliska i dwory szlacheckie stanowią nieodłączną część krajobrazu województwa podkarpackiego. Kilkadziesiąt rozsianych po całym regionie obiektów wraz z ogrodami tworzy Karpacki Szlak Ogrodów i Domów Historycznych. W ramach szlaku zostały one podzielone na cztery trasy: Trasę Północną, Trasę Centrum, Trasę Wschodnią, Trasę Południową.

Na trasach szlaku znajdziemy misternie komponowane ogrody, zaciszne parki, wspaniałą architekturę, staropolską kuchnię i kawał fascynującej historii.

Na Trasie Południowej znajduje się Pałac w Dukli wraz z parkiem

Na dzień dzisiejszy Szlak tworzą 34 obiekty rozsiane po całym Podkarpaciu. Dla wygody zwiedzających stworzone zostały cztery trasy, w czterech różnych częściach regionu. Szlak oferuje poznawanie mało znanych dworów i pałaców wraz z ich ogrodami, królewskie noclegi, dworską kuchnię, a także niezapomniane wrażenia estetyczne.

W siedzibie Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej i poszczególnych obiektach pytajcie o mapy i materiały promocyjne Karpackiego Szlaku Ogrodów i Domów Historycznych.

Więcej informacji: http://ogrody.podkarpackie.travel/

Transgraniczny szlak łączy ze sobą miejsca związane z narodzinami i historią przemysłu naftowego. Tu w 1854 r. Ignacy Łukasiewicz uruchomił pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Aby ocalić od zniszczenia i zapomnienia, a jednocześnie wyeksponować dorobek polskich nafciarzy, w województwie podkarpackim oznakowano szlak naftowy. Główna oś szlaku biegnie:

Jasło – Krosno – Sanok – Lesko – Ustrzyki Dolne – Sambor -Borysław -Drohobycz – Lwów od Jasła, przez Krosno, Sanok, Lesko po Ustrzyki Dolne.

W sumie znajduje się na nim 58 miejscowości. Do dyspozycji są trasy dla zmotoryzowanych, pętle turystyki pieszej i rowerowej, a uroku trasom przydają przepiękne krajobrazy i przyroda Beskidu Niskiego oraz Bieszczad.

Na trasie Szlaku Naftowego można zwiedzić skanseny i muzea z ekspozycjami poświęconymi historii przemysłu naftowego, miejsca, gdzie w czynnych jeszcze kopalniach znajdują się stare urządzenia naftowe oraz zakątki związane z działalnością twórców przemysłu naftowego – przede wszystkim Ignacego Łukasiewicza.

Szlak Naftowy został uhonorowany certyfikatem „Turystyczny produkt roku 2005” nadanym przez Polską Organizację Turystyczną. Szlak naftowy – transgraniczny szlak turystyczny

W Gminie Dukla przebiega przez:

– Równe – szyby i urządzenia kopalniane
– Wietrzno
– szyby i urządzenia oraz charakterystyczne obiekty kopalniane
– Ropianka –
obelisk upamiętniający działalność Praktycznej Szkoły Wiercenia Kanadyjskiego (1885 – 1888) Szlak naftowy w powiecie krośnieńskim

Więcej informacji na stronie LOT „Beskid Niski”: http://www.beskidniski.org.pl/szlaki/naftowy/pl/szlak_krosno_pl.htm

Szlak ten, stanowiący przedłużenie Szlaków Papieskich w Małopolsce, został wytyczony w oparciu o dokumenty i relacje uczestników wypraw ks. Karola Wojtyły w latach 50-tych XX. wieku. Prowadzi przez południowe tereny powiatów: jasielskiego, krośnieńskiego i sanockiego, z Magury Wątkowskiej do Komańczy. Szczególnie interesuje turystów pieszych, pragnących zrozumieć sens stwierdzenia Papieża Jana Pawła II „…wiele tym górom zawdzięczam…”.

Plansze i tablice z siecią szlaku, usytuowane w miejscowościach tradycyjnie odwiedzanych przez turystów i pielgrzymów, przedstawiają również odcinki dotychczas w terenie nie oznakowane, będące swoistym wyzwaniem dla doświadczonych i wytrwałych piechurów. Na tablicach zaznaczono także miejsca związane z późniejszymi pobytami ks. Kardynała Karola Wojtyły w Beskidzie Niskim i z pielgrzymką Papieską w roku 1997.

Beskid Niski był miejscem licznych wędrówek ks. Karola Wojtyły. Pierwsza wędrówka miała miejsce w 1952 roku,  której brała udział kilkuosobowa grupa przyjaciół. Łagodny krajobraz, cisza pozwalająca się wsłuchać w przyrodę, ciekawa historia łemkowskiej kultury, burzliwe dzieje przygranicznych terenów, oraz inspirująca osoba św. Jana sprawiły, że Karol Wojtyła często przemierzał te tereny i wracał myślami do tych miejsc kiedy był papieżem.

Szlak Papieski na Podkarpaciu

W gminie Dukla Szlak Papieski biegnie szlakiem czerwonym:

Chyrowa – Pustelnia św. Jana z Dukli w Trzcianie – Góra Cergowa – Dukla – Lubatowa

Istnieje również możliwość wędrówki z Pustelni św. Jana z Dukli:

– żółtym szlakiem łącznikowym, którym również wędrował ks. Karol,  przez Łazy Teodorowskie, Chyczki, Kardasz do Dukli, lub

– drogą nr 19 do Sanktuarium św. Jana z Dukli,

następnie przez most na Jasiołce, i żółtym szlakiem przez Cergową, Cergową-Zakluczynę do „Złotej Studzienki”, na szczyt Góry Cergowej i dalej czerwonym szlakiem w stronę Lubatowej.

Miejscowości gminy Dukla związane z papieskimi wędrówkami: 

Chyrowa – w roku 1952 po raz pierwszy nocowała grupa „Wujka”, następnie 12 sierpnia 1953 roku rozbiła biwak obok cerkwi, w której rankiem dnia następnego ks. Karol Wojtyła odprawił mszę świętą.Wydarzenie to upamiętnia pamiątkowy obelisk wzniesiony w maju 2005 r. przez jasielskich turystów.

Pustelnia Św. Jana – w książce pamiątkowej zachował się wpis ks. Karola Wojtyły z dnia 8.IX.1952; „Niech Święty Jan z Dukli raczy błogosławić ks. Karolowi Wojtyle, Janinie Daniec, mgr Jerzemu Bukowskiemu, Janowi Kraus, Maciejowi Krobickiemu i Januszowi Riegerowi”. Kserokopia wpisu znajduje się na ścianie we wnętrzu kaplicy.

Dukla – Ks. Karol Wojtyła odwiedzał miasteczko w roku 1952, wtedy odprawił tu mszę św. i zatrzymał się na nocleg. Będąc kardynałem, w roku 1967 przebywał jakiś czas w Dukli, odwiedzając Pustelnię św. Jana na Zaśpicie i wspinając się na Cergową, Piotrusia i okoliczne szczyty. Jako papież przybył „papamobilem” do Dukli z lądowiska w Łężanach w dniu 9 czerwca 1997 r. Przed udaniem się do klasztoru bernardynów na spoczynek modlił się i wygłosił przemówienie przy grobie św. Jana z Dukli, a następnie zaintonował Apel Jasnogórski i udzielił licznie zebranym wiernym błogosławieństwa.

Na placu przed kościołem św. Jana z Dukli stoi pomnik św. Jana z Dukli i Jana Pawła II.

Cergowa 716 – malownicza góra, na zboczach, której znajduje się tzw. „Złota Studzienka” – miejsce związane z osobą św. Jana z Dukli, kilkakrotnie odwiedzane przez Karola Wojtyłę.

Więcej informacji w na stronie LOT „Beskid Niski”: http://www.beskidniski.org.pl/szlaki/papieski/papieski.htm

Szlak winny nawiązuje do dawnych tradycji handlu węgrzynem na trasie prowadzącej z Krosna przez Duklę, Barwinek lub Jaśliska, Słowację na Węgry.
Szlakiem tym kupcy przez setki lat przewozili tysiące beczek z węgrzynem. Trakt wiódł z Tokaju przez Sarospatak, Satoraljaujhely, Trebisov, Michalovce, Humenne oraz Bukowsko, Zarszyn, Besko, Rymanów, a także Jaśliska, Duklę do Krosna. Na handlu węgierskim winem bogaciło się wiele miast i kupców.

W 1588 roku Zygmunt III Waza nadał Dukli prawo składu wina. Przywilej ten między innymi nakładał na kupców obowiązek pozostawienia w mieście całego towaru, aż do wyprzedania. Oznaczało to, że nie mogli handlować winem poza jego obrębem. Spowodowało to, że Dukla stała się konkurentem handlowym dla Żmigrodu i Krosna. Dopiero uniwersał poborowy, który ukazał się w 1589 r., stwierdzający, że Wina wszystkie na szynk by innemi drogami nie szły, jeno temi na Jaśliska, na Duklę, stawiał Duklę przed rywalizującymi miastami: Krosnem i Żmigrodem.

Szlak architektury drewnianej
Szlak architektury drewnianej

Szlak przebiega przez teren Podkarpacia dziewięcioma trasami, o łącznej długości 1202 km. Najczęściej spotykanymi obiektami są drewniane cerkwie. Nie brak jednak cennych, zabytkowych kościołów i pięknej zabudowy wiejskiej. Spotkać można także stare dworki oraz obiekty zabytkowej techniki.

Trasy Szlaku Architektury Drewnianej:

Trasa nr I Krośnieńsko-Brzozowska – 134 km (Wietrzno)

Trasa nr II Sanocko-Dynoska – 80 km

Trasa nr III Ustrzycko-Leska – 118 km

Trasa nr IV Sanocko-Dukielska – 113 km (Chyrowa, Olchowiec)

Trasa nr V Przemyska – 67 km

Trasa nr VI Lubaczowska – 189 km

Trasa nr VII Rzeszowsko-Jarosławska – 133 km

Trasa nr VIII Jasielsko-Dębicko-Ropczycka  – 136 km

Trasa nr IX Tarnobrzesko-Niżańska – 232 km

Przez Beskid Niski fragmentami prowadzą trasy Krośnieńsko – Brzozowska, Sanocko – Dukielska oraz Jasielsko-Dębicko-Ropczycka.

Szlak Architektury Drewnianej w Gminie Dukla:

Trasa nr I Krośnieńsko –Brzozowska: Wietrzno

Trasa nr IV Sanocko-Dukielska: Chyrowa, Olchowiec

Ponadto drewniane cerkwie i łemkowskie chyże można zobaczyć w Zawadce Rymanowskiej. 

Więcej informacji o szlaku: http://sad.podkarpackie.travel/

150-kilometrowy szlak międzyregionalny szlak łączący Krosno i Stropkov na Słowacji. Na jego trasie znajdują się  najcenniejsze świątynie chrześcijańskie (kościoły i cerkwie) i judaistyczne oraz  miejsca otaczane kultem przez dawnych i obecnych mieszkańców Beskidu Niskiego. Przemierzając szlak podziwiać można piękną przyrodę, zabytkowe miasta, uzdrowiska oraz kulturę pogranicza.

Na szlaku znajduje się 28 miejscowości  z 35 zabytkowymi obiektami.

Projekt powstał w wyniku współpracy powiatu krośnieńskiego ze słowackim okręgiem Stropkov oraz związkiem gmin „Zielone Beskidy”.

Przebieg szlaku: Stropkov -Krusinec -Vyskovce -Vislava -Olsavka -Bukowce -Staskovce -Vladica – Gribov -Kozuchovce -Mirola -Bodruzal -Krajna Polana -Nizny Komarnik -Vysny Komarnik – BarwinekTrzciana(Pustelnia Św. Jana z Dukli)- Dukla (kościoły: farny i OO. Bernardynów) – Chyrowa (drewniana cerkiew) – Wietrzno – (kościół drewniany) – Krosno (kościoły: farny i OO. Franciszkanów) – Miejsce Piastowe (kościół i klasztor OO. Michalitów – sanktuarium) – Iwonicz (kościół drewniany) – Klimkówka (drewniane kościoły: parafialny i pw. Świętego Krzyża) – Rymanów (kościół farny, ruiny synagogi) – Bałucianka (drewniana cerkiew) – Królik Polski (kościół drewniany) – Jaśliska (kościół -sanktuarium).

Szlak świątyń Karpackich Polska-Słowacja

Szlak Świątyń Karpackich został wyróżniony w Konkursie Ford Motor Company na najlepszy projekt roku 2002.

Olchowiec jest wsią łemkowską malowniczo położoną w Beskidzie Niskim. Miejscowość usytuowana jest w dolinie potoku Wilsznia i jego dopływu Olchowczyk, spływającego ze stoków pasma granicznego w okolicach Baraniego (754 m n.p.m.). Nazwa wsi pochodzi od olchy – w języku ukraińskim olcha to wilcha. Natomiast dawniej Olchowiec był łemkowskim Wilchowcem.

Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Olchowiec” powstała w 2017 roku z inicjatywy mieszkańców Olchowca i turystów. Gmina Dukla wspólnie z partnerem słowackim – Obec Vysna Pisana uzyskała dofinansowanie z Programu Współpracy Transgranicznej INTERREG VA Polska – Słowacja 2014-2020 na projekt pt. „Przez górkę do sąsiada”. Twórcą i koordynatorką projektu jest Krystyna Boczar-Różewicz. Koncepcję ścieżki wraz z opisami dotyczącymi historii Olchowca i multimediami przygotowali Dariusz Dyląg i Piotr Sadowski. Opisy przystanków dotyczące przyrody przygotowali pracownicy Magurskiego Parku Narodowego.

Trasa jest w formie pętli, która rozpoczyna się i kończy przy Domu Ludowym w Olchowcu, blisko zabytkowej cerkwi drewnianej z kamiennym mostem.  Długość szlaku wynosi 11,5 km, a przejście ścieżki zajmuje minimum 5-6 godzin.

Najniższy punkt trasy znajduje się we wsi Olchowiec na wysokości ok. 450 m n.p.m., a najniższy na wierzchołku Baraniego, zwanego dawniej Olchowczyk lub Jaworzyska – 754 m n.p.m.

Na ścieżce znajduje się 15 przystanków o tematyce związanej z historią i kulturą Olchowca, a także z przyrodą Magurskiego Parku Narodowego.

Można dowiedzieć się wielu szczegółów o historii miejscowości, kulturze ludowej, a także o działaniach wojennych na tym terenie:

– I Wojna Światowa i pozostałe ślady fortyfikacji z 1914 roku na Przełęczy Beskid nad Olchowcem;

– burzliwe dzieje wsi w latach 1944-1947, w tym walki o grzbiet Dobańców w 1944 roku.

Dodatkowa trasa po stronie słowackiej ma długość ok. 7 km i rozpoczyna się przy źródle „Pod Scobom”, gdzie znajduje się miejsce na ognisko, a kończy na szczycie Stavok na granicy polsko-słowackiej. Na trasie są trzy przystanki (71, 72, 73) o tematyce związanej z historią Vysnej Pisanej i otaczającą ją przyrodą.

Czas przejścia trasy po stornie słowackiej to ok. 3 godziny.

Oznaczenie ścieżki po stronie polskiej to biało-czarne znaki, po słowackiej stronie wędrówka przebiega za żółtym oznaczeniem.

PRZYSTANKI ŚCIEŻKI PRZYRODNICZO-HISTORYCZNEJ:

  1. Olchowiec: historia miejscowości do II wojny światowej, cerkiew i most
  2. Osadnictwo i rozłóg wsi
  3. Sukcesja wtórna
  4. Trakt na Węgry – wymiana kulturowa na przestrzeni wieków
  5. Potok Olchowczyk
  6. Przełęcz Beskid – granica państwa
  7. Baranie
  8. Buczyna karpacka
  9. Ptaki lasu
  10. Drapieżniki puszczańskie
  11. Ochrona ekosystemów leśnych
  12. Dobańce – walki o grzbiet górski w 1944 r.
  13. Widok znad miejscowości – tradycyjne sposoby gospodarowania
  14. Ekomuzeum w zabytkowej chyży – kultura ludowa Łemków
  15. Burzliwe dzieje Olchowca (1944-1947). Współczesność miejscowości

Przewodnik w wersji on-line po ŚCIEŻCE PRZYRODNICZO-HISTORYCZNEJ OLCHOWIEC znajduje na stronie Transgranicznej Informacji Turystycznej w Dukli: http://it.dukla.pl/wydawnictwa/

Dzięki aplikacji mobilnej beFOGG turysta może mieć przewodnik i kompas w swoim smartfonie, a także zapoznać się z historią rejonu wirtualnie.

Aplikacja beFOGG – instrukcja pobrania ścieżki:

  1. Pobierz aplikację beFOGG
  2. Wybierz: „Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Olchowiec”
  3. Włącz GPS
  4. Odwiedzaj kolejne przystanki

Zapraszamy na ścieżkę przyrodniczo-historyczną „Olchowiec” słowami znanego mieszkańca Olchowca – Pana Mikołaja Gabły

„Długo można by opisywać piękno tej nazywanej zieloną pustynią ziemi, ale najlepiej przyjechać tu i zobaczyć ją na własne oczy – to wymarzone miejsce dla każdego turysty <<beskidnika>>”. [M.Gabło „Olchowiec Łemków utracony” Siercza 2020]

Ścieżka przyrodniczo-historyczna "Tam gdzie chadzali wojowie"

Ścieżka przebiega przez teren miejscowości Wietrzno, a dokładniej na wzgórzu Grodzisko, na którym znajduje się miejsce po wczesnośredniowiecznym grodzie Wietrzniów.

Trasa ma 3 km i łączy ciekawe miejsca pod względem przyrodniczym i historycznym. Na ścieżce rozmieszczone są postacie 3 „wojów” – posągów, ławki, tablice informacyjne, zawierające treści historyczne i przyrodnicze. Ścieżka oznakowana jest tabliczkami z płaskorzeźbą liści czosnku niedźwiedziego, rośliny chronionej licznie występującej w lesie na Grodzisku. Trasa ścieżki przebiega przez tereny będące ważnymi z punktu widzenia średniowiecznego grodziska i występowanie skupisk ciekawej roślinności tam występującej.

Ścieżka rozpoczyna się w miejscu piknikowym, gdzie znajduje się drewniana wiata i miejsce na ognisko. Ścieżki i średniowiecznego grodziska strzeże drewniana postać woja. Kolejna rzeźba woja ławeczka zostały postawione około pół km od miejsca piknikowego na Dzwonnickiej. Postać trzeciego woja postawiono przy wiacie, jest to najbardziej wysunięta na północ część ścieżki.

Grodzisko w Wietrznie jest jednym z najlepiej zachowanych tego typu obiektów w południowo-wschodniej Polsce. Wyprawę na ścieżkę można połączyć ze zwiedzaniem Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce.

W czasie imprezy otwarcia ścieżki 29 lipca 2017 r. uczestnicy odwiedzali stoiska prezentujące produkty lokalne, regionalne i tradycyjne i mieli możliwość  degustacji ekologicznych wyrobów z regionu, wędlin, serów, miodów, swojskich chlebów, proziaków czy produktów zielarskich.

Uczestnicy otwarcia szlaku mogli zobaczyć jak przygotować kosmetyki np. kremy z naturalnych surowców.

Ścieżka zaprasza do spacerów po leśnym zaciszu, do podróży w czasy wczesnego średniowiecza i tajemniczych grodów chronionych przez walecznych wojów…

ścieżka edukacyjna po Dukli
ścieżka edukacyjna po Dukli

Ścieżka dydaktyczna została opracowana przez nauczycielki biologii i historii dukielskiego LO im. Św. Jana z Dukli. Ma ona na celu kształtowanie proekologicznych postaw mieszkańców i turystów jak również uwrażliwienie na otaczający nas bogaty i różnorodny świat fauny i flory. Poprzez wnikliwą obserwację przyrody w terenie poznajemy walory historyczne, kulturowe i przyrodnicze Dukli.

Środki dydaktyczne potrzebne na ścieżce: sprzęt służący do obserwacji w terenie: lupy, atlasy roślin i zwierząt, klucze do oznaczenia roślin, taśmy miernicze, skala porostowa i przewodniki historyczne.

Czas trwania: 5-6 godzin

Na wszystkich przystankach obserwujemy porosty nadrzewne

  1. Rozpoznajemy plechy morfologiczne przy pomocy lup:

– proszkowate

– skorupiaste

– listkowate

– krzaczkowate.

  1. na podstawie skali porostowej oceniamy stopień skażenia powietrza SO2
  2. oceniamy wymagania życiowe porostów
  3. dyskusja – dlaczego porosty służą do bioindykacji

Przebieg trasy:

Przystanek 1: Kościół klasztorny OO. Bernardynów pw. Św. Jana z Dukli i kompozycja rzeźbiarska „Krzyż Pojednania”

Przystanek 2: Mszaki na murach otaczające klasztor.

Przystanek 3: Cmentarz wojenny

Przystanek 4: Ekologiczne składowisko odpadów komunalnych

Przystanek 5: Aleja robinii akacjowej

Przystanek 6: Park dukielski: stawy, stanowisko czosnku niedźwiedziego, mostek z przepustem,szklarnia i kotłownia

Przystanek 7: Pałac dukielski

Przystanek 8: Oczyszczalnia ścieków

Przystanek 9: Pomnik przyrody – dąb szypułkowy w Cergowej

Przystanek 10: Synagoga i cmentarz żydowski

Przystanek 11: Kościół parafialny pw. Św. Marii Magdaleny

Przystanek końcowy: Góra Cergowa

Zapraszamy do wysłuchania wywiadu z Jackiem Koszczanem, prezesem Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Dziedzictwa Żydów Ziemi Dukielskiej – Sztetl Dukla, przeprowadzonym w 2019 roku przez Leorę Tec. Jacek opowiada, jak zrodziła się jego pasja do historii Dukli, w szczególności tej niszowej, związanej z kulturą żydowską. Jacek kolekcjonuje pamiątki po żydowskich mieszkańcach Dukli, które m.in. można oglądać w Muzeum w Nowym Żmigrodzie. Działa również na rzecz zachowania pamięci o społeczności żydowskiej, opiekując się synagogą, kirkutami oraz mogiłą zbiorową na Błudnej w Barwinku.

Wywiad z Jackiem Koszczanem, jaki i z innymi Polakami, działającymi na rzecz zachowania pamięci o Żydach, powstał w ramach projektu The Neshoma Project, którego twórcą jest Leora Tec.

Link do wywiadu znajduje się poniżej:

https://neshomaproject.org/video-blog/2019/04/02/jacek-koszczan?fbclid=IwAR342JYsFs81z3ioIoIqvZgb7rcyZn01KXoaG7nh8UUTBUmHiDJoggwmhuk